[ فايدهء خلقت و تركيب كبد ] : و فايدهء خلقت آن : توليد خون براى تغذيهء اعضاست . و فايدهء لحم آن : براى حفظ حرارت است در خود . و چون مادّهء آن خون است و فاعل انعقاد و انجماد آن حرارت ، لهذا سرخ با كمودت و غبرت است . و فايدهء شرائين آن : افادهء حيات و حرارت غريزى است در آن . و فايدهء اوردهء آن : رسانيدن غذاست بدان به ساير اعضاء . و فايدهء عضلات آن : تحريك انبساطى و انقباضى « 1 » آن است . و فايدهء رباطات آن : ربط آن است به واسطهء غشاء آن . و فايدهء غشاء آن : افاده حسّ ، و حفظ هيأت و شكل « 2 » و دفع آفات به اطّلاع و آگاهى از آن ؛ چون آن غشاء غوص نموده در بعضى اجزاء آن در ظاهر جلد ، آن را نيز بهره‌اى از حسّ است . و همين ، رابط آن است به غشاء مجلّل معده و امعاء . و به حجاب ، به واسطهء رباط عظيم قوى [ ربط يافته ] و به اضلاع خلف ، به واسطهء رباط صغير دقيق . و فايدهء عروق دقيقهء شعريه كه « ماساريقا » و « شعب باب » نامند كه از آن روييده و به جانب معده و امعاء آمده ، مكرّر ذكر يافت . و تفصيل اوردهء نابته از آن ، در تشريح آورده مبين گشت . و بالإجمال آن كه : دو وريد كه به مثابهء اصل و عموداند ، از كبد روييده يكى از جانب محدّب آن كه « اجوف » نامند ، و يكى از جانب مقعّر آن كه « باب » گويند . [ و ] آن چه براى ايصال غذا به اعضاء تمامى و خروج مائيت به جانب گرده آمده ، از شعبه‌هاى « اجوف » است . و آن چه جهت جذب صفوت كيلوس از معده و امعاست ، مختصّ و مسمّى به « ماساريقا » شده است ؛ چنان چه به تفصيل ذكر يافت . فايدهء اصل خلقت آن - چنان چه ذكر يافت - توليد اخلاط است براى تغذيهء بدن . و

--> ( 1 ) . ب : انقباضى و انبساطى . ( 2 ) . الف : ( و شكل ) حذف شده .